Podsumowanie konferencji z 7 września 2026 r. „Przyjazna szkoła” w praktyce, czyli jak uczynić szkołę miejscem otwartym i bezpiecznym?
„Przyjazna szkoła” w praktyce, czyli jak uczynić szkołę miejscem otwartym i bezpiecznym? – tak została zatytułowana konferencja zorganizowana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej na temat rządowego programu wyrównywania szans dzieci i młodzieży „Przyjazna Szkoła” na lata 2025-2027, współfinansowanego ze środków UE w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego.
Wydarzenie odbyło się ona 7 września 2026 r. w siedzibie Ośrodka Rozwoju Edukacji w Warszawie, gromadząc podmioty i osoby zaangażowane we wdrażanie Programu (ponad 100 osób na miejscu, a dzięki transmisji na żywo także obserwujący przed ekranami). Wydarzenie to służyło nie tylko podsumowaniu dotychczasowych działań i omówieniu dalszych wyzwań związanych ze wsparciem uczniów z doświadczeniem migracji, ale również było okazją do podziękowania zaangażowanym ministerstwom i Komisji Europejskiej, kuratorom, organizacjom pozarządowym, dyrektorom szkół, asystentkom międzykulturowym oraz innym zaangażowanym we wdrażanie Programu, wśród których wielu było obecnych na sali.
Ministra Edukacji pani Barbara Nowacka, otwierając wydarzenie, mocno zaznaczyła, że zwiększona obecność uczniów uchodźczych w polskich szkołach jest spowodowana agresją Rosji wobec Ukrainy. Podkreśliła jednocześnie, że znaczenie tego programu jest wciąż bardzo istotne, zwłaszcza w związku z występowaniem aktów przemocy wymierzonych przeciwko migrantom w Polsce. Pani Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w MEN, zwróciła uwagę, że rządowy program „Przyjazna Szkoła” dzięki swej modułowej strukturze i nowatorskiemu schematowi finansowania stanowi kompleksowe podejście do zmieniającej się obecnie sytuacji w polskiej szkole. Zauważyła też, że „Przyjazna Szkoła” to ambitny projekt, którego uruchomienie wymagało ogromnego wysiłku wielu podmiotów, a mając na uwadze pełne wykorzystanie jego potencjału, zasadne byłoby, aby działania wdrażane w ramach Programu obejmowały dłuższy okres niż zakładany.
Przed wystąpieniami praktyków wdrażających Program na co dzień, dr hab. Krystyna Błeszyńska przedstawiła szersze spojrzenie na tematykę dotyczącą uwarunkowań funkcjonowania uczniów z doświadczeniem migracji, zwracając szczególną uwagę na znaczenie szkoły jako miejsca integracji. Ponadto, wskazując na bariery w kształtowaniu szkolnej przestrzeni troski i pokoju, podkreśliła znaczenie mechanizmów wsparcia, które sprzyjają budowaniu szkoły otwartej, włączającej i odpowiadającej na wyzwania związane z różnorodnością kulturową.
W części konferencji poświęconej Modułowi 1., czyli dotyczącej znaczenia asystentury międzykulturowej, wystąpiły pani Ewa Skrzywanek, kurator oświaty z Wrocławia i pani Joanna Wajda z Fundacji Dom Pokoju, skupiając się szczególnie na działaniach realizowanych w województwie dolnośląskim. Waga asystentury międzykulturowej została ukazana też w wystąpieniu, które wygłosiła pani Dorota Pykiel, dyrektorka Szkoły Podstawowej nr 75 im. Marii Konopnickiej w Warszawie. O specyfice swojej pracy i związanych z nią trudnościach mówiły natomiast asystentki międzykulturowe: pani Nataliia Beliukh ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Bielsku-Białej i pani Maryna Artiukh ze Szkoły Podstawowej nr 13 im. Komisji Edukacji Narodowej w Olsztynie.
W kolejnym bloku konferencji na pytanie „Jak zadbać o dobrostan społeczności szkolnej?” starali się odpowiedzieć realizatorzy działań w Module 2. O swoich zadaniach opowiedzieli przedstawiciele operatorów wojewódzkich: Igor Horków – Związek Ukraińców w Polsce, Tetiana Revenko – Fundacja Dwa Skrzydła oraz Witold Szpur i Maksymilian Woch – Fundacja Instytutu Studiów Strategicznych. Przedstawili oni praktyczne wnioski i postulaty związane ze wsparciem wielokulturowych społeczności szkolnych. Ponadto, działania Instytutu Badań Edukacyjnych PIB, w tym prace badawcze i przygotowanie materiałów metodycznych, omówili przedstawiciele tego instytutu: pani Marta Gajda, pani Katarzyna Mykowska, prof. UMCS dr hab. Tomasz Knopik oraz pani dr Aleksandra Jasińska-Maciążek.
Część poświęcona Modułowi 3. miała dać odpowiedź na pytanie „Jak szkolenia kadr systemu oświaty zmienią polską szkołę?”. Pan Mariusz Biniewski dyrektor Ośrodka Rozwoju Edukacji, będącego koordynatorem Modułu 3., przedstawił stan prac prowadzonych w ramach modułu, a pani Sylwia Herod reprezentująca tę samą instytucję poprowadziła panel, podczas którego swoje spojrzenie na realizację działań szkoleniowych w ramach Programu zaprezentowali: Igor Lisin (Fundacja Ukraina), Jędrzej Witkowski i Sylwia Żmijewska-Kwiręg (Centrum Edukacji Obywatelskiej), Agata Szymczykiewicz (Instytut ADN) oraz Emilia Kowalczyk-Rumak (ORE).
Zamykając konferencję, pani Aleksandra Plucińska, zastępca dyrektora Departamentu Funduszy Strukturalnych MEN, podkreśliła, że osiągnięcie dalszych efektów wdrażanych rozwiązań wymaga konsekwentnej kontynuacji podjętych działań, a ich powodzenie jest możliwe tylko dzięki owocnej współpracy tak zaangażowanych ludzi i instytucji.
Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” na lata 2025–2027 jest realizowany w ramach projektu nr FERS.04.17-IP.05-0001/25 pn. „Wsparcie edukacji formalnej dzieci i młodzieży z Ukrainy w programie FERS ”, współfinansowanego ze środków Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021 –2027 (FERS), działanie 04.17 „Szkoła dla wszystkich”.
